خانه / اخبار / سیستم آموزشی نخبه‌گزین یا رشد عمومی

سیستم آموزشی نخبه‌گزین یا رشد عمومی

به نظر من، دو نوع سیستم کلی وجود دارد. یکی سیستم رقابتی که تأکیدش بر این است که نخبه کشف کند و دومی سیستم رشد همگانی که نگاه ضمنی به استفاده از نخبه‌ها دارد اما کشف نخبه، هدفش نیست. در واقع، سیستم به گونه‌ای است که نبوغ در گزینش عمومی، جای خودش را پیدا می کند.

سیستم اول، به خودی خود، بحران همیشگی دارد. همیشه می‌شود معیارهای نخبه‌گزینی رو بهتر کرد اما بازم همیشه راه‌های تقلب و خودویرانگری برای نشان دادن نبوغ و انواع کینه و حسد تو این سیستم‌ها پرورش پیدا می‌کند.

با مثال این بحث واضح‌تر می‌شود:

در یک مدرسه، شما می‌توانید بر مبنای معدل، افراد را رده‌بندی کنید و کلاس خوب و بد درست کنید یا جایزه‌ی معدل بالا بدهید و کارهایی این شکلی بکنید. این همان سیستم اول است. خیلی هم معمول است. همه می‌دانیم چه فشار روانی‌یی در این رقابت هست. رقابت اینجا، برنده / بازنده است.

در همان مدرسه شما می‌توانید هزینه‌ها را به جای این که صرف نخبه‌گزینی کنید، صرف بهبود تیم‌های ورزشی، مسابقات ریاضی، مسابقات علوم، مسابقات انشا و سخنوری و… کنید. این سیستم رشد عمومی است. در اینجا هر کسی جای خودش را پیدا می‌کند و معمول این است که هر کدام از بچه ها از یک نظر موفق می‌شوند. در اینجا به افرادی که در جامعه به خوبی پذیرفته نمی‌شوند هم به راحتی می‌توانیم کمک کنیم چون افراد بسیار معدودی هستند. در سیستم قبلی (نخبه‌گزینی) به دلیل این که گروه کمِ برنده ها و انبوه بازنده ها داشتیم، اساساً پیدا کردن این آدم ها سخت می شود و اصلاً ممکن نبود چون تنها عامل چیزی مثل معدل است که ممکن است افرادی با کمترین معدل، دقیقا همان منزوی‌ها و کم توان‌ها نباشند.

خوب! مقایسه‌ی این دو سیستم به خوبی نشان می دهد که اصلاً بحث بر سر معیارهای نخبه‌گزینی، به کلی گمراه‌کننده است. یعنی این که بگوییم: چرا ما به درستی نخبه ها را پیدا نمی‌کنیم، کلاً سؤال نادرستی است فارغ از این که جوابش چی باشد. سیستم نخبه گزینی همواره بحران درونی دارد و دوره‌های سینوسی فساد و بهبود معیار دارد اما فشار روانی دایمی روی آدم‌هاست.

یک نکته‌ی مهم دیگر این که در سیستم رشد عمومی، ما می‌توانیم روی کمک افراد حساب کنیم. افراد حاضر هستند فرصت‌های خودشان را با یک فرد کم‌توان تقسیم کنند چون این هم خودش یک فرصت است و انواع فرصت‌ها وجود دارد. در مقابل، در سیستم نخبه‌گزینی، همه در حال رقابت هستند و حرف زدن از کمک به همدیگر و رفاقت در عین رقابت، فقط یک شعار شیک است که معمولاً به عمل نمی‌رسد و پایدار نیست یا بیشتر حالت تظاهر دارد.

جان دیویی، فیلسوف آمریکایی، طراح سیستم رشد عمومی است و به نظرآن، رقابت بنیان‌کن‌ترین اختراع بشری بود و این که بشر رقابت‌جو خلق شده، اسطوره‌ای که از ضعف تربیتی درآمده است. دیویی برای نشان دادن نظریات خودش، مدارسی را با سیستم رشد عمومی یا نوآوری اجتماعی، نوآوری همگانی یا اسم‌های مختلفی که می‌شود روی آن گذاشت، ترتیب داد. نوآم چامسکی زبان‌شناس آمریکایی، می‌گوید: «من در این مدارس درس خواندم و هیچ وقت خاطره‌ی خوش دوران تحصیل را فراموش نمی‌کنم. تا مدت‌ها، در فهم مفهوم رقابت مشکل داشتم و وقتی می‌دیدم آدم‌ها بر سر فرصت‌های کوچک به جون هم میفتن، تعجب می‌کردم. امروز هر کس به من می‌گوید رقابت پایه‌ی سیستم‌های اجتماعی، بهش گوشزد می‌کنم که این سیستم تربیت شماست و ذاتی دیدن رقابت برای بشر، اسطوره‌ای بیش نیست. بله. بشر در گرسنگی ممکن که وحشیانه برای بقا بجنگه ولی آیا باید حالت گرسنگی رو به تمام زندگی بشری تعمیم دارد؟ چرا؟»

فکر می‌کنم، تحول بزرگی در تربیت و آموزش بشر لازم است اما  اینکه این آرمان عملی بشود یا نه، پاسخ دشواری است. این قدر می‌دانم که آرمان قابل احترامی است و تلاش در این جهت، شرافتمندانه است. با این حال، کار ساده‌ای نیست و در وسط سیستم رقابتی، تقریباً غیرممکن است. در نهایت اما باید توجه کنیم که اغلب تحول های بزرگ و بنیادین، زمانی غیرممکن به نظر می رسیدند.

صادق پیوسته

همچنین ببینید

جشن میلاد حضرت مهدی (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف)

مراسم کوچکی به شادمانی روز نیمه‌ی شعبان در سالن مدرسه، برگزار شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *